Mengenai Keteguhan Hati dan Wusul kepada Allah(فِي ثَبَاتِ الْقَلْبِ وَالْوُصُولِ إِلَى اللَّهِ).
Qalam Sufi:الْوُصُولُ إِلَى اللَّهِ بِثَبَاتِ الْقَلْبِ عَلَيْهِ، وَلَا طَرِيقَ إِلَيْهِ لِمَنْ تَفَرَّقَتْ بِهِ الْخَوَاطِرُ، وَتَشَتَّتَتْ عَنْهُ الْهَمَّاتُ
يُنْسَبُ إِلَى الْإِمَامِ الْجُنَيْدِ الْبَغْدَادِيِّ رَحِمَهُ اللهُ
Terjemahannya:"Wusul kepada Allah ialah dengan keteguhan hati yang sentiasa tertumpu kepada-Nya. Dan tiada jalan menuju kepada-Nya bagi orang yang lintasan-lintasan hatinya berselerak serta himmahnya berpecah-belah."
Muqadimah:Segala puji bagi Allah SWT yang mengurniakan hati sebagai tempat mengenal-Nya. Selawat dan salam ke atas Junjungan Besar Nabi Muhammad SAW, penghulu sekalian ahli makrifat.
Para masyaikh tasawuf menjelaskan bahawa perjalanan menuju Allah bukanlah perjalanan jasad, bahkan perjalanan hati. Semakin teguh hati bertawajjuh kepada Allah, semakin tersingkap hijab kelalaian, sehingga seorang salik dikurniakan nur makrifat menurut kadar limpah kurnia Allah SWT.
Para ulama tasawuf menjelaskan bahawa istilah الوصول إلى الله hendaklah difahami menurut neraca akidah Ahl al-Sunnah wa al-Jama'ah, iaitu sampainya hati kepada makrifat, mahabbah, muraqabah, musyahadah dan kesempurnaan ubudiyyah, bukan sampai kepada Zat Allah dengan perpindahan tempat, arah atau jarak. Allah Taala Maha Suci daripada diliputi ruang, masa dan sempadan.
Justeru, qalam yang dinisbahkan daripada Imam al-Junayd ini merupakan penegasan bahawa keteguhan hati (ثبات القلب) adalah asas segala maqamat. Apabila hati istiqamah dalam tawajjuh kepada Allah, terpelihara daripada lintasan yang melalaikan serta dihimpunkan himmahnya kepada Allah semata-mata, maka terbukalah baginya jalan menuju makrifat dan ihsan dengan taufik serta limpah kurnia Allah Taala.
Pengenalan:Perkataan الوصول berasal daripada kata dasar وَصَلَ yang bermaksud sampai atau mencapai. Menurut istilah ahli tasawuf, al-wusul ila Allah bukanlah sampai kepada Zat Allah, kerana Allah Maha Suci daripada tempat, arah dan batas. Sebaliknya, ia bermaksud sampainya hati kepada maqam makrifat, mahabbah, muraqabah dan kesempurnaan ubudiyyah.
Adapun ثبات القلب bermaksud keteguhan, ketetapan dan istiqamah hati dalam tawajjuh kepada Allah. Manakala الخواطر ialah lintasan-lintasan hati yang datang daripada pelbagai sumber, dan الهمم ialah himmah atau cita-cita rohani. Apabila khawatir dan himmah berpecah kepada selain Allah, hati akan menjadi lemah untuk menempuh jalan suluk.
Tafsir Isyari / Sufi:Imam al-Junayd mengisyaratkan bahawa asas segala maqam ialah thabat al-qalb, iaitu hati yang istiqamah menghadap Allah tanpa dipalingkan oleh aghyar.
Wusul kepada Allah bukanlah perpindahan menuju kepada-Nya, bahkan terangkatnya hijab hati sehingga salik sentiasa menyaksikan tadbir, af'al dan kebesaran Allah pada setiap kejadian, selaras dengan akidah Ahl al-Sunnah wa al-Jama'ah yang menetapkan sifat tanzih bagi Allah Taala.
Lintasan hati yang tidak dijaga akan memecahkan tawajjuh. Himmah yang bercabang kepada selain Allah pula akan melemahkan perjalanan rohani. Oleh itu, seorang salik hendaklah sentiasa bermujahadah memelihara zikir, muraqabah dan ikhlas agar qalbunya tetap teguh dalam menghadap Allah.
Imam al-Junayd al-Baghdadiالطَّرِيقُ إِلَى اللَّهِ مَسْدُودٌ عَلَى الْخَلْقِ، إِلَّا عَلَى مَنِ اقْتَفَى أَثَرَ الرَّسُولِ ﷺ
Maksudnya:
"Jalan menuju Allah tertutup bagi seluruh makhluk, kecuali bagi mereka yang mengikuti jejak Rasulullah SAW."
Inilah neraca utama jalan wusul: mengikuti al-Quran, al-Sunnah dan jalan para salaf serta para imam tasawuf Ahl al-Sunnah, kerana tiada jalan menuju keredaan Allah melainkan melalui ittiba' kepada Rasulullah SAW.
Isyari:
Jalan wusul bermula dengan ittiba' kepada Rasulullah SAW. Al-Quran dan al-Sunnah ialah neraca setiap maqam dan ahwal. Syariat ialah asas kepada tariqat, hakikat dan makrifat. Wusul dicapai dengan mujahadah, istiqamah dan ikhlas, bukan dakwaan. Semakin sempurna mutaba'ah kepada Sunnah, semakin bersih hati daripada hijab. Salik menjadikan Rasulullah SAW sebagai qudwah dalam zahir dan batin. Jalan para salaf al-salih dan imam-imam tasawuf Ahl al-Sunnah ialah jalan keselamatan. Tanda wusul ialah bertambah ubudiyyah, adab dan tawaduk kepada Allah, bukan merasa diri telah sampai.الْوُصُولُ إِلَى اللَّهِ بِثَبَاتِ الْقَلْبِ عَلَيْهِ
Terjemahannya:"Wusul kepada Allah adalah dengan tetap teguhnya hati terhadap-Nya."
Isyari: Thabat al-qalb ialah hati yang sentiasa menghadap Allah tanpa berpaling kepada aghyar. Hati yang teguh dengan zikrullah lebih mudah menerima limpahan hidayah dan nur makrifat. Wusul bukan dengan langkah jasad, tetapi dengan istiqamah hati dalam ubudiyyah kepada Allah. Semakin teguh tawajjuh hati kepada Allah, semakin lemah pergantungan hati kepada makhluk. Thabat al-qalb merupakan anugerah Allah yang dikurniakan kepada hamba yang sentiasa bermujahadah, berzikir dan berdoa memohon keteguhan hati.لِمَنْ تَفَرَّقَتْ بِهِ الْخَوَاطِرُ، وَتَشَتَّتَتْ عَنْهُ الْهَمَّاتُ
Terjemahannya:"Bagi orang yang khawatirnya berselerak dan himmahnya berpecah-belah (daripada menghadap Allah)."
Isyari: Khawatir yang berselerak melemahkan tawajjuh hati kepada Allah. Himmah yang berpecah kepada aghyar menghalang perjalanan suluk. Hati yang sentiasa disibukkan dengan selain Allah sukar mencapai thabat al-qalb. Menghimpunkan khawatir dan himmah hanya kepada Allah adalah permulaan jalan wusul. Salik hendaklah memelihara hati daripada kelalaian agar himmahnya tetap tertumpu kepada Allah.Apabila Khawatir dan Himmah Berpecah Kepada Selain Allah:1. Khawatir (الخواطر) yang berpecah
Seorang salik sedang berzikir atau mendirikan solat, tetapi hatinya sentiasa dipenuhi lintasan:
Memikirkan pujian manusia terhadap amalannya. Merasa bangga kerana dirinya lebih banyak beribadah daripada orang lain. Terlalu memikirkan keuntungan dunia, kedudukan, harta atau perhatian manusia. Gelisah terhadap sesuatu perkara sehingga lupa menyerahkan urusan kepada Allah.Isyari:Pada zahirnya dia sedang beribadah kepada Allah, tetapi batinnya masih disibukkan oleh aghyar (selain Allah). Lintasan-lintasan ini menjadi hijab kerana hati tidak sepenuhnya hadir bersama Allah.
2. Himmah (الهمم) yang berpecah
Contohnya seorang salik berkata dalam hatinya:
"Aku ingin mendekati Allah, tetapi pada masa yang sama aku sangat mengharapkan kemuliaan di sisi manusia, ingin dikenali sebagai orang soleh, ingin dipandang tinggi kerana ilmu dan amalanku."
Atau:
"Aku beramal kerana Allah, tetapi apabila manusia tidak menghargai aku, hatiku menjadi kecewa dan amalanku menjadi lemah."
Isyari:Ini menunjukkan himmah belum sepenuhnya dihimpunkan kepada Allah. Masih terdapat bahagian daripada kehendak hati yang bergantung kepada makhluk. Selagi hati masih mencari pandangan selain pandangan Allah, selagi itu perjalanan menuju ikhlas yang sempurna masih memerlukan mujahadah.
Contoh Daripada Kehidupan Salik:Seorang ahli zikir menghadiri majlis zikir. Pada awalnya dia hadir kerana Allah. Namun selepas beberapa ketika, hatinya mula berkata:
"Aku sudah lama berzikir, aku lebih memahami ilmu ini daripada orang lain."
Lalu lahir rasa ujub, merendahkan orang lain dan melihat dirinya memiliki kelebihan.
Di sinilah berlaku perpecahan himmah: Sebahagian menuju Allah melalui ibadah. Sebahagian lagi menuju kepada nafsu melalui rasa "aku".Maka salik perlu kembali kepada adab kehambaan:اللَّهُمَّ لَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ
"Ya Allah, janganlah Engkau serahkan aku kepada diriku walaupun sekelip mata."
Khulasah Isyari: Hati yang dipenuhi tujuan selain Allah sukar menjadi tempat turunnya nur makrifat. Apabila himmah lebih tertumpu kepada memperoleh kelebihan, kedudukan atau manfaat dunia, tawajjuh kepada Allah menjadi lemah. Nur makrifat tidak dicapai dengan banyaknya amalan semata-mata, tetapi dengan ikhlas, penyucian hati dan penghimpunan himmah kepada Allah. Salik hendaklah menjadikan Allah sebagai maqsud (tujuan), manakala segala anugerah lain hanyalah atsar (kesan) daripada rahmat-Nya, bukan matlamat utama. Semakin hati bebas daripada pergantungan kepada aghyar, semakin bersedia ia menerima limpahan hidayah, futuh dan nur makrifat daripada Allah. Qalam Ulamak SufiSyeikh Abu al-Qasim al-Qushairi رحمه الله
Qalamnya:مَنْالْقُلُوبُ أَوْعِيَةٌ، فَإِذَا امْتَلَأَتْ بِغَيْرِ اللَّهِ لَمْ يَبْقَ فِيهَا مَوْضِعٌ لِمَعْرِفَةِ اللَّهِ
Terjemahannya:"Hati-hati itu adalah bekas (tempat simpanan). Apabila ia dipenuhi dengan selain Allah, maka tidak lagi tersisa ruang di dalamnya untuk mengenal Allah."
Isyari: Hati merupakan tempat menerima limpahan nur, makrifat dan rahsia ketuhanan. Apabila ia dipenuhi dengan cinta dunia, hawa nafsu dan pergantungan kepada makhluk, maka berkuranglah ruang bagi hadirnya cahaya makrifat. Keteguhan hati dalam perjalanan suluk menuntut seorang salik membersihkan qalbu daripada segala aghyar (الأغيار) agar himmahnya hanya tertumpu kepada Allah. Penyucian hati bukan bermaksud meninggalkan dunia secara zahir, tetapi mengeluarkan pergantungan batin kepada selain Allah. Dalil Semaksud: Firman Allah Taala:﴿﴿يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ﴾
(سورة إبراهيم: ٢٧)
Terjemahan:"Allah meneguhkan orang-orang yang beriman dengan ucapan yang teguh dalam kehidupan dunia dan di akhirat."
Isyari:Yuthabbitu Allahu(يُثَبِّتُ اللَّهُ)menunjukkan bahawa keteguhan hati yang sebenar adalah anugerah daripada Allah, bukan semata-mata hasil kekuatan diri.
al-Qawl al-Thabit (الْقَوْلِ الثَّابِتِ)ditafsirkan oleh para ulama sebagai kalimah tauhid yang menetapkan hati di atas iman kepada Allah.
Dalam perjalanan suluk, hati yang teguh ialah hati yang tetap dalam tauhid, tidak digoncang oleh hawa nafsu, syahwat dan pergantungan kepada selain Allah. Firman Allah Taala:﴿وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ﴾
(سورة الأنفال: ٢٤)
Terjemahan:"Dan ketahuilah bahawa sesungguhnya Allah membatasi antara seseorang dengan hatinya."
Isyari: Hati berada di bawah tadbir Allah; maka seorang hamba sentiasa berhajat kepada pertolongan-Nya. Salik tidak bersandar kepada kekuatan dirinya, tetapi memohon agar Allah menetapkan hatinya dalam ketaatan. Inilah rahsia doa Rasulullah ﷺ:يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ، ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ
"Wahai Yang Membolak-balikkan hati, tetapkanlah hatiku di atas agama-Mu."
(Riwayat al-Tirmizi, 2140)
Hadis daripada Abdullah bin 'Amr رضي الله عنهما, Rasulullah ﷺ bersabda:إِنَّ قُلُوبَ بَنِي آدَمَ كُلَّهَا بَيْنَ إِصْبَعَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ الرَّحْمَنِ كَقَلْبٍ وَاحِدٍ يُصَرِّفُهَا كَيْفَ يَشَاءُ
(Riwayat Muslim, 2654)
Terjemahan:"Sesungguhnya hati anak Adam semuanya berada di antara dua jari daripada jari-jari al-Rahman, seperti satu hati sahaja; Dia membolak-balikkannya sebagaimana yang Dia kehendaki."
Isyari: Hati sentiasa berhajat kepada penjagaan Allah agar tidak berpaling daripada jalan-Nya. Seorang arif tidak melihat dirinya memiliki kekuatan untuk istiqamah, bahkan sentiasa meminta taufiq dan tasbit (peneguhan) daripada Allah. Keteguhan hati adalah maqam anugerah selepas mujahadah, doa dan penyerahan diri kepada Allah. Intipati Maksud: Wusul kepada Allah ialah wusul hati kepada makrifat dan ubudiyyah. Keteguhan hati merupakan asas utama perjalanan seorang salik. Lintasan hati yang tidak dipelihara akan menjadi hijab daripada Allah. Himmah hendaklah dihimpunkan hanya kepada Allah semata-mata. Zikir, muraqabah dan mujahadah merupakan jalan meneguhkan hati. Semakin bersih hati daripada aghyar, semakin tersingkap cahaya makrifat.
Kesimpulan:Qalam yang dinisbahkan kepada Imam al-Junayd ini menegaskan bahawa seluruh perjalanan tasawuf bertumpu kepada penyatuan himmah dan keteguhan hati dalam menghadap Allah. Apabila hati istiqamah dalam zikrullah dan terpelihara daripada lintasan yang melalaikan, maka Allah akan mengurniakan cahaya hidayah, futuhat dan makrifat kepada hamba-Nya menurut kehendak-Nya.
Penutup Qalam Sufi"Wahai salik, janganlah engkau mencari jauhnya perjalanan, tetapi carilah keteguhan hati. Kerana hati yang istiqamah dalam menghadap Allah lebih dekat kepada rahmat-Nya daripada langkah yang panjang tanpa kehadiran qalbu.
Apabila himmah telah berhimpun kepada Allah dan segala aghyar tersingkir daripada hati, maka itulah permulaan jalan para arifin menuju kesempurnaan ubudiyyah dan makrifat kepada Tuhan Yang Maha Esa."
والله أعلم بالصواب
Sumber dari Wak BatuPahat
0 comments:
Catat Ulasan